Cyberpesten: In welke rol ben jij gerold?

Artikel
Auteur(s): 
Gaëlle Ouvrein - UA - MIOS

Jongeren kunnen te maken krijgen met cyberpesten op drie verschillende manieren: als slachtoffer, als dader en als omstaander. Bovendien kunnen jongeren ook makkelijk van de ene rol in de andere rol vervallen of in verschillende rollen tegelijk optreden. In dit artikel gaan we dieper in op de verschillende rollen die jongeren aannemen bij cyberpesten en de wisselwerking tussen deze rollen. Deze bevindingen zijn gebaseerd op verschillende studies uitgevoerd aan de Universiteit Antwerpen.

Slachtoffers

De eerste rol is de rol als slachtoffer. Bijna 1 op de 5 Vlaamse jongeren is de voorbije 6 maanden slachtoffer geweest van cyberpesten. De meest voorkomende vormen van cyberpesten zijn sociale uitsluiting en verbale agressie. Cyberpesten kan een ernstige impact hebben voor deze slachtoffers. Zij krijgen namelijk vaak te kampen met angst, minder zelfvertrouwen, depressies of soms zelfs zelfmoordneigingen. Het is dan ook belangrijk dat cyberpesten vroegtijdig opgemerkt wordt.

Van slachtoffer naar dader

Vaak weten jongeren niet goed hoe ze moeten reageren op de negatieve berichten die ze krijgen online. De berichten kunnen heel wat woede opwekken en het is dan ook een voordehandliggende reactie om terug te reageren. Hierdoor kan de situatie tussen de pester en het slachtoffer ernstig uit de hand lopen. In andere gevallen zijn slachtoffers bang van de pester en gaan zij hun negateive gevoelens afreageren op anderen die eigenlijk niets met de sitautie te maken hebben. Dit kan ervoor zorgen dat jongeren dus zelf anderen gaan cyberpesten en zo tegelijk pester en slachtoffer zijn.

Daders

De tweede mogelijke rol bij cyberpesten is de daderrol. Bijna 6% van de Vlaamse jongeren heeft de voorbije 6 maanden zelf gecyberpest. De drempel om te cyberpesten ligt lager dan bij traditioneel pesten aangezien je online veel makkelijker anoniem kan blijven. Bovendien wordt de dader niet rechtstreeks geconfronteerd met de negatieve gevolgen voor het slachtoffer. In veel gevallen is er een combinatie van traditioneel pesten en cyberpesten, waarbij de pesterijen vanop school online gewoon worden verder gezet. Jongeren starten vaak met cyberpesten om zich af te reageren van andere problemen die ze niet kunnen oplossen, zoals een vervelende thuissituatie of om zich beter te voelen over zichzelf.

Bijstanders

De derde en de meest voorkomende manier waarop jongeren te maken krijgen met cyberpesten is als omstaander. Bijna de helft van de Vlaamse jongeren is de voorbije 6 maanden omstaander geweest van cyberpesten. Dit betekent dat zij online gezien hebben hoe anderen gecyberpest werden, bijvoorbeeld omdat er een video verspreid werd. Hoe omstaanders reageren kan erg belangrijk zijn voor het slachtoffer. Zij kunnen de negatieve effecten van het cyberpesten namelijk versterken of verzwakken.

Van bijstander naar slachtoffer

In meer dan de helft van de gevallen doen de omstaanders echter niets. Dat komt omdat jongeren vaak bang zijn om te reageren omdat ze dan makkelijker zelf ook het slachtoffer zouden kunnen worden. Bovendien zal men vaak niet weten wie het geval van cyberpesten wel of niet gezien heeft, waardoor zij makkelijk niets kunnen doen zonder dat anderen het weten.

Van bijstander naar dader

Een tweede veelvoorkomende reactie van omstaanders is het liken of delen van de negatieve berichten. Hoewel dit vaak grappig bedoeld is, kan dit het negatief effect van het cyberpesten verder versterken voor het slachtoffer. Daardoor krijgt de dader namelijk steun voor wat hij/zij doet en wordt het bericht nog verder verspreid.

Van bijstander naar held

Het beste wat je als omstaander kan doen is actie ondernemen. Dat kan op verschillende manieren. Zo kan een privébericht met een complimentje het slachtoffer erg veel deugd doen. Bij ernstige gevallen kan de omstaander ook een leerkracht of andere volwassene inlichten. De confrontatie met de dader aangaan is dan weer geen goed idee, want dit leidt vaak tot een vervelende situatie zowel voor het slachtoffer als voor de omstaander.